HET TESTAMENT

WIE KAN EEN TESTAMENT OPSTELLEN?

Iedereen die gezond van geest is, niet onbekwaam verklaard is en de leeftijd van 16 jaar bereikt heeft, kan zelf bepalen hoe zijn goederen na zijn overlijden verdeeld zullen worden. Vanaf 18-jarige leeftijd kan elke persoon over het geheel van zijn goederen beschikken.

WAAROM EEN TESTAMENT OPSTELLEN?

Een testament opstellen is veel meer dan een juridische formaliteit. Het is een vooruitziende beslissing waarmee u uw nalatenschap kunt regelen volgens uw eigen wensen, familiale conflicten kunt vermijden en in sommige gevallen zelfs de erfbelasting kunt optimaliseren.

Met een testament kunt u:

• Zelf bepalen wie erft… en op welke manier.
Als u niets regelt, bepaalt het wettelijk erfrecht hoe uw nalatenschap wordt verdeeld. Met een testament kunt u afwijken. U kunt feitelijk samenwonenden niet automatisch van elkaar erven, tenzij u dit uitdrukkelijk in een testament bepaalt. Hetzelfde geldt voor een vriend, een neef, een nicht, een verre verwant of andere personen die u wilt begunstigden.

• Iemand (gedeeltelijk) onterven.
Zijn de relaties met een erfgenaam ernstig verstoord? Dan kunt u zijn of haar erfenis via een testament beperken. Houd er wel rekening mee dat kinderen en de echtgenoot of echtgenote een recht hebben op een wettelijk voorbehouden deel van de nalatenschap (de reserve). Indien hiermee geen rekening wordt gehouden, kunnen zij hun rechten alsnog laten gelden.

• De rechten van uw ex-partner beperken.
Een vaak voorkomende situatie: u bent gescheiden en overlijdt voordat uw kinderen meerderjarig zijn. Uw ex-partner beheert dan de erfenis namens de minderjarige kinderen. Daardoor kan hij of zij bijvoorbeeld het vruchtgebruik van uw woning of de inkomsten uit uw beleggingen genieten. Wenst u dit niet? Met een testament kunt u deze ouderlijke beheers­bevoegdheden beperken en voorkomen dat uw ex-partner voordeel haalt uit uw vermogen.

• Een goed doel steunen dat u nauw aan het hart ligt. U kunt in uw testament ook een geldbedrag nalaten aan een goed doel of een goed schenken aan een stichting of een vzw. Zo laat u niet alleen een nalatenschap na aan uw dierbaren, maar ook aan een organisatie waarvan u de missie belangrijk vindt.

DE VERSCHILLENDE SOORTEN TESTAMENTEN

HET NOTARIEEL TESTAMENT

Een notarieel testament is een testament dat je bij de notaris opstelt. De “testator” dicteert zijn testament aan de notaris die er een authentieke akte van opmaakt. Vandaag is geen letterlijke ‘dictee’ nodig. De notaris moet vooral de bedoeling van de testator achterhalen en zijn woorden in een juridisch sluitende tekst omzetten in een testament.

Een notarieel testament is noodzakelijk voor personen die niet kunnen schrijven. Het is gebruikelijk dat de testator bij het dicteren gebruikmaakt van een nota die vooraf, meestal in overleg met de notaris, werd opgesteld.

EEN TESTAMENT LATEN OPSTELLEN DOOR DE NOTARIS: VEILIG EN DUIDELIJK

• Je hoeft je geen zorgen te maken over de geldigheid van het testament.
• De notaris kent de wetgeving en kent ook de juridische risico’s die samengaan met het opstellen van een testament. Zo kan de notaris anticiperen op bepaalde scenario’s en de juiste formulering gebruiken. Testamenten opgesteld door de notaris zijn helder en duidelijk. Hierdoor worden conflicten achteraf vermeden.
• Benadeelde erfgenamen kunnen niet beweren dat het testament ‘vervalst’ is of dat het geschrift niet overeenkomt. Notariële testamenten zijn authentieke documenten, die een grotere bewijswaarde hebben dan onderhandse documenten.
• De notaris zal het testament alleen opstellen als de testator gezond van geest is. Als er twijfel is, zal een notaris om een attest van een geneesheer vragen om zeker te zijn dat de testator voldoende begrip heeft over de gevolgen van het testament. Dit zorgt ervoor dat benadeelde erfgenamen ook de gezondheid van de testator niet in vraag kunnen stellen. De notaris staat ook garant dat de persoon niet onder dwang handelt.
• De notaris bewaart het testament en registreert het automatisch in het CRT (Centrale Databank voor Testamenten).

ZELF EEN TESTAMENT SCHRIJVEN

Geldigheidswaarden voor een eigenhandig testament.

Zelf een testament opstellen? Dat kan perfect geldig zijn, zolang je de wettelijke geldigheidswaarden strikt volgt. Maar let op: een kleine fout, zoals een onduidelijke formulering of een vergetelike handtekening, kan grote gevolgen hebben. Het loont dus om goed geïnformeerd te zijn of advies in te winnen, zo voorkom je discussies achteraf en weet je zeker dat je laatste wil correct wordt uitgevoerd.

Om geldig te zijn moet een testament:

• Zelfgeschreven zijn: het testament mag niet getypt worden of door iemand anders geschreven worden. Hoe of waarop het wordt geschreven is niet belangrijk. Alle voorwerpen zijn toegestaan: een blad papier, een omslag … Het mag geschreven worden met een vulpen, potlood of stift. Toevoegingen, woorden over heen geschreven en/of postscripta zijn toegelaten. Natuurlijk is het beter een ordelijk en overzichtelijk werkstuk op te stellen. Schrijf eventueel het eerste ontwerp volledig opnieuw.
• Gedateerd zijn: een testament moet duidelijk gedateerd zijn.
• Ondertekend zijn: de gebruikelijke manier van ondertekenen volstaat. Bij voorkeur wordt er ook voor gezorgd dat tekst, datum en handtekening bij elkaar aansluiten.

HET INTERNATIONAAL TESTAMENT

Wat is een internationaal testament?
Dit is een geschrift waarvan de erflater verklaart en erkent, in de tegenwoordigheid van de notaris, dat dit testament is en dat hij de inhoud ervan kent. De notaris maakt hiervan een akte op en bewaart het testament, onder omslag, onder zijn minuten. Het geschrift mag getypt of met de hand geschreven zijn door de erflater zelf of zelfs door iemand anders.

Internationale testamenten worden vaak gebruikt voor nalatenschappen waar er internationale bestanddelen aanwezig zijn.

HET CENTRAAL REGISTER VAN TESTAMENTEN

De notaris wordt niet automatisch op de hoogte gebracht van het overlijden van een persoon. Het zijn de naasten die een overlijdensattest moeten aanvragen, en de opdracht moeten geven aan de notaris om zijn werkzaamheden aan te vatten.

Zo zal de notaris eerst en vooral moeten nagaan wie de erfgenamen zijn. Hiervoor zal hij een akte van erfopvolging moeten opmaken. Die akte is ook belangrijk om de rekeningen van de overledene te deblokkeren. Had de overledene geen testament opgesteld of zijn successieplanning niet geregeld met een andere akte, dan volstaat een attest van erfopvolging.

Het is in het kader van die werkzaamheden dat de notaris ook nagaat of er een testament was. Hiervoor doet de notaris een opzoeking in het Centraal Register van Testamenten. Ook particulieren kunnen nagaan of er een testament was. Indien er effectief een geregistreerd testament was, vraagt de notaris de inhoud van het testament op bij het notariskantoor die het testament bewaart.

Het is de notaris die belast is met de afwikkeling van de erfenis, die de inhoud bekendmaakt aan de erfgenamen en/of legatarissen. Dat kan ook het notariskantoor zijn die het testament bewaart, maar dat is niet altijd het geval. De bekendmaking van de inhoud van het testament hoeft niet altijd fysiek te gebeuren. Het kan ook per brief of per e-mail. De databank bevat ook gegevens over andere vormen van uiterste wilsbeschikkingen (bijvoorbeeld contractuele erfstellingen, schenkingen tussen echtgenoten, regeling van de erfrechten tijdens de procedure van echtscheiding door onderlinge toestemming, …) en over de huwelijksovereenkomsten die specifieke clausules bevatten die een invloed kunnen hebben op de afwikkeling van de nalatenschap.

In dit register worden enkel de gegevens over de identiteit van de testamentmaker (testator), de naam van de notaris en zijn gegevens en de datum van de akte opgenomen. Met die gegevens zal het later (na het overlijden) mogelijk zijn om het testament terug te vinden.

Uiteraard blijft de inhoud van het testament geheim zolang je leeft; andere personen kunnen niet achterhalen of je al een testament hebt opgemaakt.

---

Meer info

• www.notaris.be